ارزیابی میزان استخراج مواد مؤثره گیاه دارویی مرزنجوش (Origanum vulgare) تحت تأثیر پیش‌تیمار پلاسمای تخلیه سد دی‌الکتریک (DBD)

علوم باغبانی

مقاله 12، دوره 39، شماره 4 - شماره پیاپی 68، زمستان 1404، صفحه 748-735   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jhs.2025.92105.1415

نویسنده

سعیده محتشمی^*

گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران

چکیده

ساختار دیواره سلولی گیاهی، مقاومت اصلی در برابر انتشار مواد زیست­فعال به حلال را در فرآیند استخراج آن‌ها از مواد گیاهی ایجاد می­کند. اخیراْ پلاسمای سرد به‌عنوان یک فناوری پیش­تیمار قبل از استخراج استفاده می­شود که می­تواند به­طور مؤثر ساختار دیواره سلولی را مختل و در نتیجه راندمان استخراج مواد مؤثره را به­طور قابل توجهی بهبود بخشد. در این تحقیق، به‌منظور بررسی تأثیر پیش­تیمار پلاسمای تخلیه سد دی‌الکتریک (DBD) بر میزان استخراج مواد مؤثره گیاه دارویی مرزنجوش (Origanum vulgare)، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. عامل اول شامل زمان در سه سطح (صفر، سه و شش دقیقه) و عامل دوم شامل ولتاژ در دو سطح (20 و 30 کیلوولت) بود. مواد مؤثره اندازه­گیری‌شده شامل میزان اسانس، فلاون­ها و فلاونول­ها، فلاونوئیدها، ترکیبات فنلی کل، فعالیت آنتی­اکسیدانی، تانن­ها و کربوهیدرات کل بود. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار فلاونوئیدها (33/253 میلی­گرم معادل کوئرستین در گرم نمونه خشک)، ترکیبات فنلی کل (49/108 میلی­گرم معادل اسیدگالیک بر گرم وزن خشک) و فعالیت آنتی­اکسیدانی (65/83 درصد) در عصاره مرزنجوش در ولتاژ 30 کیلوولت به‌مدت سه دقیقه مشاهده شد، درحالی‌که کمترین میزان فلاونوئیدها (1/88 میلی­گرم)، ترکیبات فنلی کل (1/62 میلی­گرم) و فعالیت آنتی­اکسیدانی (12/48 درصد) در ولتاژ 30 کیلوولت به‌مدت شش دقیقه اندازه­گیری شد. تأثیر پیش‌تیمار پلاسما بر میزان استخراج اسانس معنی­دار نبود. بااین‌حال بیشترین (7/0 درصد) و کمترین (58/0 درصد) میزان اسانس به‌ترتیب در شاهد و ولتاژ 30 کیلوولت به‌مدت سه دقیقه مشاهده شد که نشان­دهنده تخریب غده­های اسانس و از دست رفتن اسانس در این ولتاژ بود. یافته­های این پژوهش نشان داد که ولتاژ 30 کیلوولت به‌مدت سه دقیقه منجر به افزایش مواد مؤثره غیرفرار نسبت به شاهد شد، درحالی‌که تیمار 30 کیلوولت به‌مدت‌ شش دقیقه مواد مؤثره غیرفرار را کاهش داد.

کلیدواژه‌ها

اسانس؛ ترکیبات فنلی؛ عصاره؛ فعالیت آنتی‌اکسیدانی؛ ولتاژ

مراجع