امکانسنجی «تعزیر گفتاری» بهمثابه یکی از اقسام تعزیر در فقه امامیه و حقوق ایران | ||
| فقه و اصول (Fiqh va uṣūl) | ||
| مقاله 1، دوره 58، شماره 2 - شماره پیاپی 145، تابستان 1405، صفحه 11-38 اصل مقاله (1.02 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfiqh.2025.91495.1893 | ||
| نویسندگان | ||
| مجتبی جاویدی* 1؛ فرامرز فخرمعانی2 | ||
| 1دانشیار گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| 2دانشجوی دکتری گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران | ||
| چکیده | ||
| واکنشهای تعزیری به فراخور حال شخص در زمان و مکان، گسترده و گوناگوناند. این گوناگونی بر پایۀ اصل شخصیبودن مجازاتها و مصلحتسنجی استوار است. پرسش پژوهش حاضر آن است که آیا میتوان در فقه امامیه و حقوق ایران، گونهای تعزیر را با عنوان «تعزیر گفتاری» پذیرفت؟ فقیهان امامیه دراینباره دو رویکرد کلان اختیار کردهاند: شماری واکنشهای گفتاری را تعزیر ندانسته و گروهی دیگر، از مصادیق تعزیر به شمار آوردهاند. در این جستار با بهرهگیری از شیوۀ توصیفیتحلیلی این موضوع به بحث کشیده شده و یافتهها حاکی از آن است که مستند به آیات و روایات میتوان ضمن پذیرش تعزیر گفتاری، اینگونه تعزیر باتوجهبه ویژگیهای مرتکب دارای مراتبی شامل آگاهانیدن، پند، اندرز، سرزنش یا بیمدادن است. قانونگذار در موادی از قوانین جاری بهصورت پراکنده، مصادیقی چون وعظ، تذکر کتبی، شفاهی، توبیخ و اخطار را برشمرده است، ولی نظر به پشتوانههای قرآنی و روایی، تعزیر گفتاری نباید در این موارد منحصر شود؛ بلکه باید بهصورت گستردهتر و سازمانیافتهتر در قوانین تعزیری مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تعزیر گفتاری؛ اعلام؛ توبیخ؛ تهدید؛ وعظ | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 478 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 393 |
||