طراحی پایدار فضای سبز شهری برای کاهش آلودگی صوتی با رویکرد سازگاری اقلیمی

جغرافیا و مخاطرات محیطی

دوره 14، شماره 4 - شماره پیاپی 56، زمستان 1404، صفحه 201-229   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2025.93302.1570

نویسندگان

احمد حسینی^{* 1}؛ زینب کریم زاده مطلق²

¹استادیار گروه آب و هواشناسی، دانشگاه پیام نور ایران

²عضو هیئت علمی پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، تهران، ایران

چکیده

گرمایش جهانی و پیامدهای فزاینده آن در مناطق شهری خشک، ضرورت اتخاذ راهبردهای جامع در برنامه‌ریزی شهری را آشکار می‌سازد. هدف این پژوهش پیش‌بینی روندهای اقلیمی، ارزیابی نقش پوشش گیاهی در کاهش آلودگی صوتی، شناسایی گونه‌های مقاوم به خشکی و ارائه راهکارهای پایدار برای بهره‌برداری از فضای سبز در شهر بیرجند است. تغییرات دمای سالانه تا سال 2035 با استفاده از مدل یادگیری عمیق حافظه طولانی-کوتاه‌مدت (LSTM) پیش‌بینی گردید که نتایج آن نشان‌دهنده افزایش تدریجی میانگین دمای سالانه و بروز چالش‌هایی در زیست‌پذیری شهری است. بر این اساس، تأثیر پوشش گیاهی بر آلودگی صوتی با استفاده از داده‌های سنجش‌ازدور بررسی شد. نقشه شاخص پوشش گیاهی تهیه و در پنج طبقه بازطبقه‌بندی گردید که نتایج نشان داد 47٪ از محدوده بدون پوشش گیاهی، 28٪ دارای پوشش ضعیف، 17٪ متوسط، 6٪ خوب و تنها 2٪ دارای پوشش متراکم است. مقایسه نقشه‌ها بیانگر آن بود که مناطق دارای پوشش متراکم به‌طور معناداری سطوح پایین‌تری از آلودگی صوتی را تجربه می‌کنند، در حالی که نواحی بدون یا با پوشش ضعیف بیشترین میزان نویز را دارند. همچنین گونه‌های مقاوم به خشکی و دارای توانایی جذب صدا نظیر سرو شیرازی (Cupressus sempervirens var. pyramidalis)، اقاقیا (Robinia pseudoacacia) و مورد (Myrtus communis) برای کاشت در معابر و مناطق پرتردد پیشنهاد شدند. یافته‌ها بر اهمیت فضای سبز در کاهش همزمان تنش‌های حرارتی و صوتی تأکید دارد و لزوم طراحی پایدار شهری با توزیع بهینه پوشش گیاهی و انتخاب گونه‌های مناسب را برجسته می‌سازد. این رویکرد می‌تواند در کاهش اثرات منفی تغییر اقلیم و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان نقش مؤثری ایفا کند.

کلیدواژه‌ها

فضای سبز شهری؛ آلودگی صوتی؛ پایداری شهری؛ تغییر اقلیم؛ گونه های مقاوم به خشکی؛ مدل حافظه طولانی-کوتاه‌مدت (LSTM)

مراجع