تحلیل الگوی مکانی تاب‌آوری کالبدی سکونتگاه‌های روستایی شهرستان رودبار در برابر زلزله

جغرافیا و مخاطرات محیطی

دوره 14، شماره 4 - شماره پیاپی 56، زمستان 1404، صفحه 230-250   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2025.93316.1569

نویسندگان

مریم ضرغام پور؛ تیمور آمار^* ؛ پرویز رضایی

گروه جغرافیا واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

چکیده

تاب‌آوری یکی از مفاهیم کلیدی در علم روانشناسی و فیزیک است، که در دهه آخر قرن بیستم وارد علم جغرافیا شده و از جنبه‌های مختلف انسانی و طبیعی مورد بررسی قرار گرفته است. در این پژوهش تعیین الگوی فضایی میزان تاب‌آوری کالبدی سکونتگاه‌های روستایی در برابر زلزله مد نظر است. بدین منظور از 12 معیار، 36 زیر معیار، روش تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و جمع وزنی (WS) برای تعیین میزان تاب‌آوری و همچنین دو آماره I موران محلی و تحلیل نقاط داغ (G* گتیس-اورد) برای نوع الگوی فضایی تاب‌آوری سکونتگاه‌ها استفاده شد. نتایج نشان داد که میزان تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی به روش AHP به ترتیب برابر با 66/0%، 24/13%، 61/59%، 49/26% و 0% و با استفاده از روش WS برابر با 32/3%، 77/33%، 64/55%، 27/7% و 0% برای گزینه خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد بدست آمد. الگوی خوشه‌ای بالا-بالا (HH) در ناحیه جلگه‌ای و پایکوهی و الگوی خوشه‌ای پایین-پایین (LL) در ناحیه کوهستانی مشاهده گردید.در مجموع نتایج بدست آمده از روش AHP و WS با روش‌های I موران محلی و تحلیل نقاط داغ (G* گتیس-اورد) یکی بوده و عدم همگنی در میزان تاب‌آوری کالبدی سکونتگاه‌های روستایی در برابر زلزله کاملا محرز است.

کلیدواژه‌ها

تاب آوری کالبدی؛ سکونتگاه های روستایی؛ خطر زمین لرزه؛ شاخص I موران محلی؛ تحلیل فضایی؛ تحلیل نقاط داغ (G* گتیس-اورد)

مراجع