واکاوی نقش تحریم‌ها بر سیاست‌گذاری مبارزه با مواد مخدر در ایران

علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد

مقاله 10، دوره 22، شماره 2 - شماره پیاپی 52، تابستان 1404، صفحه 295-328   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/social.2025.95546.1686

نویسنده

نادیا آقارضایی طرخورانی^*

مربی گروه علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

پژوهش حاضر باهدف واکاوی نقش تحریم‌های بین‌المللی بر سیاست‌گذاری مبارزه با مواد مخدر در ایران انجام شد. مطالعۀ حاضر با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌‌ساختاریافته با ۱۷ نفر از مدیران، سیاست‌گذاران و کارشناسان ارشد حوزۀ مبارزه با مواد مخدر، کاهش آسیب و درمان اعتیاد به بررسی عمیق این پدیده پرداخت. تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی پنج مضمون اصلی شد: محدودیت‌های مالی و تخصیص منابع، چالش‌های دسترسی به فناوری، دارو و تجهیزات پیشرفته، انزوای بین‌المللی و مختل شدن همکاری‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، تغییرات راهبردی و اولویت‌بندی‌های سیاستی و تأثیرات اجتماعی-سلامتی و تشدید آسیب‌پذیری گروه‌های در معرض خطر. درنهایت، مضمون مرکزی تحقیق تحت عنوان «تحریم‌ها به‌مثابه تهدید وجودی برای گذار از سیاست‌گذاری فعال به مدیریت انفعالی و بحران‌محور در مبارزه با مواد مخدر» استخراج شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که تحریم‌ها با ایجاد اختلال در تأمین منابع مالی، محدود کردن دسترسی به فناوری‌های روزآمد و ایجاد انزوای دیپلماتیک، توانایی نظام حکمرانی ایران را برای مدیریت مؤثر و پیشگیرانۀ پدیدۀ مواد مخدر به‌شدت تضعیف کرده است. درنتیجه این فشارها، سیستم سیاست‌گذاری کشور از حالت برنامه‌ریزی بلندمدت و فعال، به سمت مدیریت واکنشی، کوتاه‌مدت و بحران‌محور سوق یافته است. برای خروج از این چرخۀ معیوب و بازیابی توان راهبردی، پژوهش حاضر «مدل تاب‌آوری راهبردی» را در سه محور اصلی پیشنهاد می‌دهد: «تاب‌آوری داخلی و خوداتکایی هوشمند» از طریق تقویت پایه‌های تولید داخلی، «دیپلماسی فعال و حکمرانی هوشمند فراملی» برای ایجاد کانال‌های همکاری معاف از تحریم و «بازطراحی راهبردی و تخصیص منابع مبتنی بر شواهد» جهت تضمین تأمین مالی هوشمند حوزه‌های کلیدی. این مدل چارچوبی برای تبدیل تهدید به فرصت و تقویت توان مقاومت در برابر فشارهای خارجی ارائه می‌کند.
 

کلیدواژه‌ها

سیاست‌گذاری؛ تحریم؛ مبارزه با مواد مخدر؛ ایران

مراجع