مقایسه پهنه‌بندی شوری خاک با استفاده از روش‌های دورسنجی و زمین آمار در اراضی دشت آبرفتی رودخانه دجله عراق

جغرافیا و مخاطرات محیطی

دوره 14، شماره 4 - شماره پیاپی 56، زمستان 1404، صفحه 85-104   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2025.93856.1579

نویسندگان

مروان الرفاهی¹؛ علیرضا کریمی²؛ ابراهیم محمودآبادی^{* 3}؛ مرتضی اکبری⁴

¹دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

²استاد گروه مهندسی علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

³استادیار گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

⁴دانشیار گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

یکی از موارد ضروری در مدیریت و اصلاح شوری خاک دسترسی به نقشه با دقت بالا است. این پژوهش با هدف بررسی دقت نقشه شوری خاک با استفاده از روش‌های سنجش از دور و روش زمین آمار در بخشی از اراضی آبرفتی رودخانه دجله در مزارع الصویره عراق در فاصله 30 کیلومتری جنوب بغداد انجام شد. برای این منظور، تعداد 100 نمونه خاک با روش شبکه منظم با فاصله 1000متر از عمق صفر تا 20 سانتی­متری در محدوده‌ای به وسعت 10 هزار هکتار برداشت شد و مقدار هدایت الکتریکی (EC) در عصارۀ گل اشباع نمونه ­های خاک اندازه‌گیری شد. باندها و شاخص‌های طیفی تصاویر ماهواره­ استر و لندست، در سه حالت طیفی، ارزش رقومی (DN)، تابش طیفی (radiance) و بازتابش (reflectance) تهیه شد. سپس با استفاده از رگرسیون خطی چندگانه معادله بین شاخص‌های به‌دست آمده در هر حالت طیفی و مقدار شوری به‌دست آمد، همچنین با استفاده از روش کریجینگ نیز نقشه شوری خاک ترسیم گردید. نتایج مقایسه حالت­های طیفی radiance، reflectance و DN برای مدلسازی شوری بیانگر آن بود که ماهواره لندست درحالت بازتابش بیشترین دقت (MBE=-1.24 , RMSE=4.58) را در مدل سازی شوری خاک در بین روشهای سنجش از دوری داشت. مقایسه روش­های سنجش از دور و زمین‌آمار نشان داد که روش زمین‌آمار به دلیل استفاده از داده‌های اندازه‌گیری شده دارای دقت بالاتری (MBE=-0.06, RMSE=3.53) نسبت به روش‌های سنجش از دوری بود اما همچنان نقشه‌های به‌دست آمده از روش سنجش از دور نیز دقت قابل قبول را دارا بودند و نقشه‌ شوری به‌دست آمده از این روش با نقشه پراکنش شوری خاک حاصل از روش زمین‌آمار همخوانی زیادی داشت. با توجه به هزینه و وقت کمتر با قابلیت تکرار در دوره ­های زمانی، روش های سنجش از دور در تهیه نقشه‌های اجمالی شوری خاک دشت آبرفتی رودخانه دجله با دقت قابل قبول می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

نقشه برداری شوری خاک؛ هدایت الکتریکی خاک؛ زمین آمار؛ سنجش از دور؛ رودخانه دجله

مراجع