پیامد فضایی زیرساخت‌های سبز بر نظام کارکردی تاب‌آوری محله‌‌ای در شهر تهران

جغرافیا و توسعه فضای شهری

دوره 13، شماره 2 - شماره پیاپی 33، تابستان 1405

نوع مقاله: علمی - پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jgusd.2026.90449.1470

نویسنده

لیلی بختیاری^*

هیات علمی دانشگاه پیام نور

چکیده

شهرنشینی سریع و افزایش تراکم جمعیتی، مشکلاتی نظیر آلودگی و کاهش کیفیت زندگی را برای شهرها ایجاد کرده است. در این زمینه به‌کارگیری زیرساخت‌های سبز می‌تواند به کاهش این مسائل و ارتقای تاب‌آوری شهری کمک کند.براین اساس پژوهش حاضر با هدف پیامد فضایی زیرساخت‌های سبز بر نظام کارکردی تاب‌آوری محله‌‌ای در شهر تهران تهیه شده است. روش تحقیق از نظر هدف شناختی - تبینی، از لحاظ ماهیت جزو تحقیقات کاربردی است.در بخش کتابخانه‌ای داده‌های مورد نیاز از طریق نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1395 بوده است. برای تحلیل زیر ساخت سبز شهری از شاخص NDVI و برای تحلیل اثرات و همبستگی‌های فضایی، از تکنیک رگرسیون وزنی جغرافیایی ( GWR) در نرم‌افزار GIS استفاده شده است. نتایج نشان داد که دسترسی به زیرساخت‌های سبز در محله‌های تهران متفاوت است؛ درکه و جماران بیشترین و بازار و سلسبیل شمالی کمترین بهره‌مندی را دارند، در حالی که ولنجک و شهرک قدس در سطح متوسطی قرار دارند. نتایج رگرسیون وزنی جغرافیایی نشان می‌دهد که زیرساخت سبز تأثیر معناداری بر تمامی ابعاد تاب‌آوری دارد. به‌طور خاص، زیرساخت سبز حدود 41 درصد از واریانس بعد کالبدی، 37 درصد از بعد اقتصادی، 40 درصد از بعد اجتماعی، و 51 درصد از تاب‌آوری کلی را تبیین می‌کند. مقادیر R² و دیگر شاخص‌های ارزیابی مدل نشان‌دهنده دقت و کیفیت بالای تحلیل هستند. بنابراین، زیرساخت‌های سبز به طور مؤثر، نظام کارکردی تاب‌آوری شهری در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و کالبدی را ارتقا خواهد داد و سرمایه‌گذاری در طراحی و توسعه این زیرساخت‌ها به بهبود وضعیت محله‌ها منجر خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

واژه های کلیدی: پیامد فضایی؛ زیرساخت‌های سبز؛ نظام کارکردی؛ تاب‌آوری محله‌ای؛ شهر تهران

مراجع