اولویت بندی سیل خیزی زیرحوضه‌های جاری از دامنه‌های شمالی و جنوبی به کلان شهر تبریز با استفاده از روش های SWARA-MABAC و شاخص های مورفومتری | ||
| جغرافیا و مخاطرات محیطی | ||
| دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 58، تابستان 1405، صفحه 27-43 اصل مقاله (1.91 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2026.98037.1655 | ||
| نویسندگان | ||
| محمدحسین رضائی مقدم* ؛ شهرام روستائی؛ توحید رحیم پور؛ عبدالحمید سرتیپی | ||
| گروه ژئومورفولوژی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| در دامنه‌های شمالی و جنوبی تبریز، حوضه‌های آبریز کوچک و بزرگی وجود دارند که جریان آب آن‌ها به سوی شهر هدایت می‌شود. گسترش و توسعه شهر در جهت خروجی این حوضه‌ها، همراه با تغییرات گسترده در کاربری اراضی و دست‌کاری مسیرهای طبیعی عبور آب طی چند دهه اخیر، موجب افزایش خطر وقوع سیلاب شده است. این پژوهش با هدف ارزیابی و اولویت‌بندی پتانسیل سیل‌خیزی حوضه‌های آبریز منتهی به کلان‌شهر تبریز با استفاده از تحلیل‌های مورفومتری و مدل‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره انجام شده است. بدین منظور، ابتدا ویژگی‌های مورفومتری حوضه‌های شمالی و جنوبی تبریز شامل پارامترهای مساحت، تعداد آبراهه، تراکم زهکشی، فراوانی آبراهه، بافت زهکشی، شدت زهکشی، نسبت دایره‌ای، نسبت شکل‌پذیری، ضریب فشردگی، اختلاف ارتفاع و عدد ناهمواری با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی استخراج شدند. سپس با به‌کارگیری روش SWARA وزن معیارهای مؤثر در سیل‌خیزی تعیین گردید. در ادامه، با استفاده از مدل MABAC، حوضه‌های آبریز بر اساس پتانسیل وقوع سیل اولویت‌بندی شدند. نتایج نشان داد که در بین حوضه‌های شمالی، حوضه N1 با وزن نهایی 0.206 بالاترین پتانسیل سیل‌خیزی را دارا می‌باشد. در بین حوضه‌های جنوبی نیز حوضه S6 با وزن 0.366 به‌عنوان حساس‌ترین حوضه شناسایی شد. این حوضه‌ها عمدتاً به دلیل دارا بودن مساحت بزرگ‌تر، تراکم زهکشی بالا و شیب تند، از پتانسیل سیل‌خیزی بالایی برخوردار هستند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سیل‌خیزی؛ تحلیل مورفومتری؛ مدل‌های چندمعیاره تصمیم‌گیری(MCDM)؛ شبکه زهکشی؛ کلان‌شهر تبریز | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 461 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 336 |
||