بررسی انتقال مجدد ماده‌ خشک و سهم فتوسنتز جاری در دانه گندم (Triticum aestivum L.) در سه روش کشت و مقادیر مختلف بقایای گیاهی

بوم شناسی کشاورزی

مقاله 5، دوره 18، شماره 1 - شماره پیاپی 67، بهار 1405، صفحه 101-117   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/agry.2026.97002.1264

نویسندگان

معصومه شبیبی؛ اسفندیار فاتح^* ؛ امیر آینه بند

گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

چکیده

به‎منظور مقایسه سه روش کشت مکانیزه گندم در شرایط کاربرد مقادیر مختلف بقایای گیاهی گندم (Triticum aestivum L.)، آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 03-1402 در مزرعه آموزشی مرکز جهاد کشاورزی شهرستان دشت آزادگان انجام شد. کرت اصلی، سه روش کشت مکانیزه (خطی‌کار، پشته‌کار و کف‌کار) و کرت فرعی، کاربرد مقادیر مختلف بقایای گندم (بدون بقایای گیاهی، یک سوم بقایا، دو سوم بقایا و 100 درصد بقایا) بود. بیشترین انتقال مجدد ماده خشک مربوط به کشت جوی‌و‌پشته‌ای با استفاده از دو سوم و 100 درصد بقایای گیاهی (به‌ترتیب 62/1 و 28/1 درصد) و کمترین آن مربوط به تیمار بدون بقایای گیاهی (به‌ترتیب 93/0 و 89/0 درصد) بود. هم‌چنین کارآیی انتقال مجدد ماده خشک، بیشترین مقدار خود را در تیمار کاربرد 100 درصد بقایای گیاهی در کشت جوی‌و‌پشته‌ای (3/23 درصد) نشان داد و کمترین آن مربوط به تیمار بدون بقایای گیاهی در کشت خطی‌کار (42/9 درصد) بود. کشت خطی‌کار، بیشترین میزان انتقال مجدد را (4/22درصد) به خود اختصاص داد و تیمار بدون بقایای گیاهی، کمترین سهم را داشت (27/15 درصد). سهم فتوسنتز جاری نیز تحت تأثیر روش کشت و مقادیر بقایای گیاهی معنی‌دار بود، به‌گونه‌ای‌که بیشترین سهم در کشت کف‌کار (2/83 درصد) و در تیمار 100 درصد بقایای گیاهی (7/84 درصد) مشاهده شد. بیشترین درصد پروتئین دانه مربوط به تیمارهای دو سوم بقایا (63/16 درصد) و 100 درصد بقایا (86/16 درصد) بود، امّا کمترین درصد پروتئین دانه در تیمارهای بدون بقایا گیاهی و یک سوم بقایا به دست آمد. این پژوهش نشان داد که مدیریت بقایای گیاهی و انتخاب روش کشت مناسب می‌تواند با بهبود شرایط فتوسنتزی و انتقال مجدد ماده خشک، سهم قابل توجهی در رشد و کیفیت دانه گندم ایفا کند.

کلیدواژه‌ها

درصد پروتئین دانه؛ درصد نیتروژن دانه؛ سرعت تشکیل عملکرد دانه؛ کشت جوی‌و‌پشته

مراجع