تحلیل سیگنال‌های پیش هشدار خطر بیابان‌زایی با استفاده از سری‌های زمانی شاخص‌های مبتنی بر سنجش از دور (مطالعه موردی: شهرستان مشهد، استان خراسان رضوی) | ||
| جغرافیا و مخاطرات محیطی | ||
| دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 58، تابستان 1405، صفحه 44-62 اصل مقاله (1.65 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2026.97882.1652 | ||
| نویسندگان | ||
| عبدالحسین بوعلی؛ مرتضی اکبری* | ||
| گروه مدیریت مناطق خشک و بیابانی، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران | ||
| چکیده | ||
| بیابان‌زایی یکی از چالش‌های اساسی در مناطق خشک و نیمه‌خشک جهان است که بر پایداری اکولوژیکی، کشاورزی و معیشت جوامع تأثیر عمیق می‌گذارد. این پژوهش با هدف تحلیل سیگنال‌های پیش‌هشدار خطر بیابان‌زایی با استفاده از سری زمانی شاخص های سنجش از دوری و داده های میدانی در شهرستان مشهد انجام شد. برای این منظور، از شاخص‌های سنجش از دور NDVI، NDSI و TGSI طی دوره زمانی سال‌های 2005 تا 2024 میلادی استفاده گردید. در این پژوهش تصاویر ماهواره‌ای پس از صحت سنجی با داده های مرجع برای محاسبات مورد استفاده قرار گرفتند. تحلیل نقاط شکست سری‌های زمانی با استفاده از مجموعه نرم افزاری BFAST و ارزیابی شاخص‌های آماری (خودهمبستگی lag-1، چولگی، انحراف معیار) در نرم افزار R انجام شد. در این پژوهش به منظور بررسی نقطه شکست، روند تغییرات در 100 پیکسل شامل 50 پیکسل مناطق تخریب یافته و 50 پیکسل مناطق تخریب نیافته که در طی بازدید میدانی تعیین شده بود، انجام گرفت. نتایج نشان داد که نقطه شکست اصلی در سال 2013 رخ داد است، که با کاهش شدید پوشش گیاهی و افزایش شوری خاک همراه بود. به ترتیب شاخص های NDVI ، NDSI و TGSI قدرت تغییرات را براساس آزمون آماری کندال تای 71/0 ، 58/0 و 53/0 نشان دادند. این اختلاف در مقادیر نشان داد که پوشش گیاهی و شوری خاک نقش برجسته ای در بیابان زایی منطقه ایفا می کنند. نتایج نشان داد که شاخص‌های NDVI و NDSI همراه با خودهمبستگی lag-1 بیشترین کارایی را در شناسایی زودهنگام تغییرات اکوسیستمی دارند. یافته‌ها اهمیت ترکیب شاخص‌های سنجش از دور با روش‌های آماری را در توسعه سیستم‌های هشدار سریع و مدیریت پایدار منابع طبیعی برای کنترل بیابان‌زایی نشان می‌دهد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سیگنال‌های پیش‌هشدار بیابان‌زایی؛ تحلیل سری زمانی سنجش‌ازدور؛ پایش پویایی پوشش گیاهی؛ تاب‌آوری اکوسیستم؛ الگوریتم BFAST | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 457 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 336 |
||