برآورد تغذیه آب زیرزمینی در فلات مرکزی ایران با استفاده از داده‌های GRACE، ERA5

مهندسی عمران فردوسی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از 22 تیر 1405   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jfcei.2026.97703.1398

نویسندگان

سمیرا زندی فر¹؛ زهرا سعیدی فر^{* 2}؛ عادل جلیلی³؛ رضا جهانشاهی⁴

¹دانشیار پژوهش بخش تحقیقات بیابان، مؤسسه تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

²موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور

³استاد پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

⁴دانشیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، ایران

چکیده

آب‌های زیرزمینی به‌عنوان اصلی‌ترین منبع تأمین آب در مناطق خشک و نیمه‌خشک به شمار می‌روند. فلات مرکزی ایران یکی از بحرانی‌ترین پهنه‌های کشور از نظر منابع آب است که ، با افت شدید سطح آب زیرزمینی ناشی از بارش کم، تبخیر بالا و برداشت‌های بی‌رویه مواجه است. در چنین شرایطی، برآورد کمی تغذیه آب زیرزمینی و شناخت الگوی مکانی–زمانی آن، از ارکان اصلی مدیریت پایدار منابع آب محسوب می‌شود. با وجود اهمیت این موضوع، محدودیت داده‌های زمینی و پراکندگی نامناسب ایستگاه‌های هواشناسی و پیزومتری، برآورد تغذیه آب زیرزمینی را در مقیاس منطقه‌ای با عدم قطعیت همراه کرده است. پیشرفت داده‌های سنجش از دور، به‌ویژه ماهواره‌های GRACE و محصولات بازتحلیل جوی نظیر ERA5-Land، امکان پایش تغییرات ذخیره آب زمینی و مؤلفه‌های بیلان آب را در مقیاس‌های وسیع فراهم کرده است. هدف این پژوهش، برآورد کمی و تحلیل مکانی–زمانی تغذیه سالانه آب زیرزمینی در فلات مرکزی ایران با استفاده از تلفیق داده‌های GRACE، ERA5-Land و مشاهدات زمینی و ارزیابی قابلیت این داده‌ها برای پایش بلندمدت منابع آب زیرزمینی در مناطق خشک است.

کلیدواژه‌ها

تغذیه آب زیرزمینی؛ GRACE؛ ERA5؛ مدیریت منابع آب؛ فلات مرکزی ایران

مراجع