تعارض منافع نهادی و حکمرانی آب در ایران

فصلنامه آب و توسعه پایدار

مقاله 15، دوره 13، شماره 1 - شماره پیاپی 39، بهار 1405، صفحه 213-220   

نوع مقاله: یادداشت تحلیلی

نویسندگان

کامران داوری^* ؛ امیرحسین کریمی خلیل آباد

گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

در این نوشتار، با نقد رویکرد صرفاً مهندسی به بحران آب ایران، بر نقش تعیین‌کننده «حکمرانی»، و به‌ویژه «تعارض منافع نهادی» به‌عنوان مانعی ساختاری در برابر مدیریت پایای منابع آب کشور تأکید شده است. مقاله با صورت‌بندی «مأموریت ذاتی» نهاد مدیریت آب شامل حفاظت از منابع، پایایی اکولوژیک، عدالت در تخصیص، و صیانت از حقابه محیط‌زیست و نسل‌های آینده و بررسی شکاف میان آرمان‌های قانونی و واقعیت‌های اجرایی، نشان داده است که چگونه تداخل نقش‌ها، تمرکزگرایی افراطی، و تخصیص بودجه به اولویت‌های نادرست، نهاد آب را از کارکرد اصلی خود باز داشته است. همچنین با استناد به تجربه کشورهای استرالیا، هلند، اسپانیا و آفریقای جنوبی، نشان داده می‌شود که تفکیک تنظیم‌گری از تصدی‌گری و تمرکززدایی، از ارکان حکمرانی موفق آب‌اند. در پایان، برای خروج از این وضعیت، راهکارهایی نظیر «تفکیک وظایف تنظیم‌گری از تصدی‌گری» و نیز «بازطراحی نهادی مبتنی بر اصل مأموریت مقدم بر ساختار و تمرکززدایی مؤثر» پیشنهاد شده است.

کلیدواژه‌ها

حکمرانی آب؛ مدیریت منابع آب؛ مأموریت ذاتی؛ تمرکززدایی؛ تنظیم‌گری

مراجع