بررسی تغییرات زمانی- مکانی خشکسالی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه با بهرهگیری از روش تحلیل روند تجربی متقاطع (CETA) | ||
| جغرافیا و مخاطرات محیطی | ||
| دوره 15، شماره 3 - شماره پیاپی 59، پاییز 1405، صفحه 160-180 اصل مقاله (1.89 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/geoeh.2026.100096.1689 | ||
| نویسندگان | ||
| فرزانه سعیدپور؛ خدیجه جوان* | ||
| گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران | ||
| چکیده | ||
| خشکسالی یکی از مهمترین پدیدههای اقلیمی مؤثر بر منابع آب و شرایط محیطی در حوضه دریاچه ارومیه است و بررسی تغییرات زمانی و مکانی آن اهمیت زیادی دارد. این پژوهش با هدف بررسی تغییرات زمانی- مکانی خشکسالی با استفاده از شاخص SPEI و روش تحلیل روند تجربی متقاطع (CETA) طی دوره 1987-2024 انجام شد. دادههای بارش و دما در هشت ایستگاه منتخب حوضه مورد استفاده قرار گرفت. نتایج نشان داد که SPEI از نوسانات زمانی قابلتوجهی برخوردار بوده و الگوی تغییرات آن در سطح حوضه یکنواخت نیست. تحلیل CETA نشان داد که در بیشتر ایستگاهها شیب بخش بالایی (Us) و شیب محوری (Ps) کاهشی است، در حالی که رفتار بخش پایینی (Ls) در برخی ایستگاهها متفاوت است. در مهاباد، سقز، تکاب و ارومیه، Us کاهشی و Ls افزایشی بود که بیانگر ناهمجهتی تغییرات در دو بخش انتهایی توزیع SPEI است؛ در مقابل، در مراغه، سهند و سراب، هر دو شیب جهت کاهشی داشتند. همچنین، شیب سن (Ss) در بیشتر ایستگاهها کاهشی بود و تفاوت مقدار آن، ناهمگنی شدت تغییرات زمانی SPEI را نشان داد. در مجموع، نتایج بیانگر غلبه جهت کاهشی SPEI در بیشتر بخشهای حوضه و وجود تفاوت مکانی در رفتار بخشهای مختلف توزیع شاخص است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خشکسالی؛ شاخص SPEI؛ تحلیل روند تجربی متقاطع (CETA)؛ تغییرپذیری اقلیمی؛ دریاچه ارومیه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 212 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 167 |
||