تعارض منافع و شکاف حکمرانی در مدیریت منابع آب ایران: تحلیلی بر چالش‌های قانونی، نهادی و راهکارهای اصلاحی

فصلنامه آب و توسعه پایدار

مقاله 17، دوره 13، شماره 1 - شماره پیاپی 39، بهار 1405، صفحه 227-234   

نوع مقاله: یادداشت تحلیلی

نویسنده

محبوبه فرزندی^*

گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

این یادداشت تحلیلی به کالبدشکافی بحران حکمرانی آب در ایران پرداخته و استدلال می‌کند که تعمیق بحران موجود، ناشی از زنجیره‌ای متقاطع از تعارضات در سه سطح «ساختاری (سازمانی)»، «تقنینی (قوانینی)» و «عملیاتی» است. بر اساس یافته‌های این پژوهش، تداخل وظایف میان نهادهای کلیدی از جمله وزارت نیرو، وزارت جهاد کشاورزی و سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور، بسترسازِ پدیده‌هایی همچون «تقدم منافع مالی و سازمانی بر حفاظت پایدار از منابع» و «تعارض منافع در صدور پروانه‌های بهره‌برداری» شده است. همچنین، واکاوی قوانین بالادستی نشان می‌دهد که برخی مصوباتِ حمایتی در بخش‌های کشاورزی، خدمات و مسکن، با ایجاد پیامدهای ناخواسته، عملاً مکانیسم‌های برداشت بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی را تثبیت کرده و فشار بر آبخوان‌ها را تشدید نموده‌اند. این نوشتار ضمن تبیینِ دسته‌بندی‌شده‌ی تعارضات درون‌سازمانی و بین‌سازمانی و تحلیلِ گسست‌های تقنینی، راهکارهایی عملیاتی مبتنی بر «انسجام‌بخشی ساختاری»، «اصلاح متون قانونی متناقض» و «ایجاد مکانیسم‌های مستقل نظارتی» را برای بازآفرینی پایداری در حکمرانی آب کشور ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

حکمرانی آب؛ ایران؛ تعارض منافع؛ تعارض وظایف؛ مدیریت منابع آب زیرزمینی

مراجع