ترجمه پذیری اشعار حافظ؛ با نگاهی به برگردان فرانسوی فوشه کور

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

مقاله 12، دوره 2، شماره 1، شهریور 1398، صفحه 255-274   

نوع مقاله: پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/rltf.v1i2.85012

نویسندگان

بهزاد هاشمی^{* 1}؛ شهباز محسنی²

¹دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

²دانشگاه آزاد اسلامی واحد مهاباد

چکیده

برگردان شعر یکی از مهم ‌ترین مباحث در زمینۀ پژوهش‌ های ترجمه بوده که همواره توجه و اهتمام صاحب ‌نظران این حوزه را به خود جلب کرده است. درآمیختگی زبان شعر با احساسات شاعر در کنار ابهام و پیچیدگی ساختار شعر و پیوستگی آن با عناصری همچون آرایه‌ های ادبی، صور خیال و موسیقی شعر، ویژگی خاصی به آن بخشیده به‌ طوری‌ که برگردان آن را دو چندان مشکل ساخته است. گو اینکه برخی پژوهندگان ترجمه، برگردان شعر را کاری ناممکن می‌دانند. در این میان برگرداندن اشعار حافظ با برخورداری از تمامی خصوصیات شعر و درهم تنیدگی صورت و معنی و بخصوص ایهام گویی ­های حافظ، امری است عملاً غیرممکن. ازاین ‌رو مترجم شعر حافظ علاوه بر بهره‌ مندی از ویژگی ‌های یک مترجمِ ادبی باید با زبان شعر او و ویژگی ‌های آن، ازجمله بافت و فضای حاکم بر متن، کاربرد آرایه ‌های ادبی، توجه به عنصر تکرار، موسیقی درونی شعر و کاربرد اسامی خاص آشنا باشد. هدف از این مقاله - که با رویکردی توصیفی – تحلیلی تدوین گردیده - کندوکاوی است در باب ترجمۀ اشعار حافظ به زبان فرانسه به قلم ادیب و ایران‌ شناس فرانسوی، شارل انری دو فوشه کور(Charles Henri de Fouchécour)؛ و بررسی دشواری ‌ها و کاستی ‌های این برگردان و نهایتاً شناخت جنبه‌ های ترجمه پذیر و ترجمه ناپذیر این دیوان با تکیه بر نظر کارشناسان ترجمه در عصر حاضر است. برای نیل به این منظور نخست ویژگی ‌های دو غزل از حافظ را بررسی می‌کنیم، آنگاه به تحلیل ترجمه دو فوشه کور از آنها – به‌عنوان مشت نمونه خروار- خواهیم پرداخت. در آخر سعی خواهیم کرد این نکته را روشن کنیم که بی‌ توجهی به برخی از ویژگی‌ های شعری حافظ در این ترجمه، تا چه اندازه به انتقال پیام متن اصلی خلل وارد کرده است.
 

کلیدواژه‌ها

دیوان حافظ؛ ترجمه شعر؛ نقد ترجمه فرانسوی فوشه کور؛ ترجمه پذیری و ترجمه ناپذیری شعر

مراجع