ارزیابی بودجه انرژی تولید لوبیا (Phaseolus vulgaris L.) در نظام‌های زراعی مختلف در ایران

پژوهش‌های حبوبات ایران

مقاله 10، دوره 10، شماره 1، 1398، صفحه 126-140   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/ijpr.v10i1.63255

نویسندگان

حسن شهقلی¹؛ محمدرضا اصغری پور^{* 1}؛ عیسی خمری¹؛ عادل غدیری²

¹گروه زراعت دانشکده کشاورزی دانشگاه زابل، زابل، ایران

²ایستگاه ملی تحقیقات لوبیای کشور، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، خمین، ایران

چکیده

به‌منظور ارزیابی بودجه انرژی شدت‌های مختلف مصرف نهاده در ارقام مختلف لوبیا (Phaseolus vulgaris L.) آزمایشی به‌صورت کرت‌های خردشده با طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه ملی تحقیقات لوبیای کشور واقع در خمین اجرا شد. شدت‌های مختلف مصرف نهاده شامل اکولوژیک، تلفیقی، کم­نهاده، متوسط‌نهاده و پُرنهاده به‌عنوان کرت‌های اصلی و ارقام مختلف لوبیا (لوبیاسفید رقم درسا، لوبیاقرمز لاین امیدبخش Ks-31169، لوبیاچیتی رقم صدری) به‌عنوان کرت‌های فرعی درنظرگرفته شدند. شدت‌های مختلف مصرف نهاده شامل دفعات عملیات خاک‌ورزی و مقادیر مختلف کاربرد کود، سموم، بذر و آبیاری بود. برای ارزیابی شاخص‌های انرژی ابتدا مجموع انرژی خروجی، مجموع انرژی ورودی، انرژی دانه و انرژی کاه، اندازه‌گیری و سپس شاخص‌های کارآیی انرژی، انرژی خالص، انرژی مخصوص، فشردگی انرژی، شدت انرژی تولیدی، مصرفی و جاری ارزیابی شد. مقدار انرژی ورودی در نظام­های زراعی اکولوژیک، تلفیقی، کم­نهاده، متوسط­نهاده و پُرنهاده به ترتیب 14121، 32432، 24260، 37118 و 57390مگاژول در هکتار و انرژی خروجی در این نظام‎ها به ترتیب 40135، 51382، 33824، 46417 و 60142‌مگاژول در هکتار تخمین زده شد. بیشترین کارآیی انرژی و کارآیی زیست‌محیطی انرژی کمکی مربوط به نظام اکولوژیک رقم صدری به­ترتیب به میزان 3/3 و 5/3 بود که در مقایسه با نظام پُرنهاده رقم صدری به‌ترتیب 155 و 169‌درصد افزایش کارآیی داشته است. نتایج این مطالعه نشان داد نظام­ زراعی اکولوژیک با وجود کاهش شدت انرژی تولیدی و شدت انرژی مصرفی نسبت به سایر نظام­ها کاهش کل ارزش خدمات کشاورزی اکولوژیک را به همراه داشته است؛ اما حرکت به سمت کشاورزی پایدار خدمات غیربازاری بیشتری همچون حفظ سلامت نظام تولیدی و تولید غذای سالم را دربرخواهد داشت.

کلیدواژه‌ها

انرژی تجدید‌پذیر؛ حبوبات؛ سیستم‌های تلفیقی؛ کارآیی زیست‌محیطی

مراجع