تأثیر کلریدکلسیم بر صفات مورفوفیزیولوژیک، بیوشیمیایی و انباشت برخی عناصر در گیاه لوبیاقرمز رقم گلی (Phaseolus vulgaris L.) تحت تنش کلریدسدیم

پژوهش‌های حبوبات ایران

مقاله 15، دوره 11، شماره 2 - شماره پیاپی 22، دی 1399، صفحه 215-227   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/ijpr.v12i1.84637

نویسندگان

فریناز شمسایی¹؛ علی گنجعلی^{* 1، 2}؛ الهام امجدی¹

¹گروه زیست‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

²گروه پژوهشی بقولات، پژوهشکده علوم گیاهی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

چکیده

 کلریدسدیم به عنوان یک تنش محیطی، نقش مهم و محدودکننده­ای بر فرایندهای رشد و نموی گیاه دارد. این پژوهش به منظور بررسی تأثیر کلسیم (CaCl₂) در بهبود آسیب‌های ناشی از یون سدیم در گیاه لوبیاقرمز (Phaseolus vulgaris L. cv. Goli) در آزمایشگاه فیزیولوژی گیاهی دانشکده علوم پایه دانشگاه فردوسی مشهد در سال1391 انجام شد. سطوح مختلف کلریدسدیم (شامل0، 50،100 و150 میلی­مولار NaCl) و کلرید­کلسیم (شامل 15 و 10، 5، 0 میلی­مولار CaCl₂) به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار مورد بررسی قرارگرفتند. در طول دوره آزمایش گیاهان در فیتوترون با شدت نور تقریبیµmol.m².s^-1 600 و طول دوره روشنایی و تاریکی به‌ترتیب 16 و 8 ساعت رشد نمودند. تنش شدید کلریدسدیم (150 میلی­مولار)، صفات مورفولوژیکی مهم شامل ارتفاع گیاه (49درصد)، سطح برگ (51 درصد)، وزن خشک ریشه (68 درصد) و بخش­ هوایی (35 درصد) و مجموع طول ریشه­ها (35 درصد) را نسبت به شاهد کاهش داد و صفاتی مانند مقدار سدیم برگ، پرولین و آنزیم پلی­فنول­اکسیداز را به‌ترتیب 3/ 8، 78/0 و 75/1 برابر نسبت به تیمار شاهد افزایش داد. کاربرد یون Ca²⁺ به‌ویژه در غلظت10میلی­مولار، به مقدار زیادی آسیب­های ناشی از تنش کلریدسدیم را بر صفات مورفولوژیک و فیزیولوژیک گیاه لوبیا کاهش داد. در این ارتباط برخی صفات مانند وزن خشک برگ، ارتفاع گیاه، سطح برگ، شاخص پایداری غشاء، محتوای نسبی آب برگ و میزان کلروفیل کل به‌ترتیب به مقدار 17، 25، 8، 5، 4 و 15 درصد در نتیجه کاربرد یون Ca²⁺ نسبت به شرایط عدم کاربرد کلسیم افزایش داشتند.

کلیدواژه‌ها

تنش شوری؛ شاخص پایداری غشاء؛ صفات ریشه و اندام هوایی؛ گیاه لوبیا

مراجع