یادگیری در پارادایم پیچیدگی: ماهیت، قلمرو و فرایند

پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت

مقاله 3، دوره 7، شماره 1 - شماره پیاپی 13، شهریور 1396، صفحه 47-65   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/fedu.v7i1.65198

نویسندگان

رضا محمدی چابکی^{* 1}؛ پروین بازقندی²؛ سعید ضرغامی همراه²

¹شهید بهشتی

²خوارزمی

چکیده

هدف اصلی این مقاله تبیین ماهیت، قلمرو و فرایند یادگیری بر اساس پارادایم پیچیدگی می‌باشد. بدین منظور، نخست نظریه‌های سنتی یادگیری با نظر به مبانی فلسفی آن‌ها مرور شده و نحوه شکل‌گیری نظریه ارتباط گرایی در پارادایم پیچیدگی بررسی شد. سپس، ماهیت، قلمرو و فرایند یادگیری بر اساس پارادایم پیچیدگی تبیین شد. در تبیین ماهیت یادگیری در این پارادایم، سه ویژگی یادگیری پیچیده شامل «مقارنه دانش و داننده»، «کلاس و فراسیستم‌ها همچون سیستم‌های یادگیرنده» و «وابستگی متقابل تدریس و یادگیری» تبیین شدند. سپس، قلمرو یادگیری بر بستر پارادایم پیچیدگی تبیین شد. دراین‌باره، استدلال شد که یادگیرندگان علاوه بر افراد فراگیرنده می‌تواند شامل گروه‌های اجتماعی و کلاسی، مدارس، اجتماع‌ها، بدنه‌های دانش، زبان‌ها، فرهنگ‌ها، گونه‌ها و غیره نیز باشند. ازاین‌رو، سخن گفتن از «سازمان یادگیرنده» در چنین زمینه‌ای معنای شفاف‌تری می‌یابد. همچنین، درباره فرایند یادگیری استدلال شد که یادگیری فرایندی «نوپدید» بوده و شامل «تکامل همگام» افراد، گروه‌های اجتماعی و جامعه گسترده‌تر است. به‌عبارت‌دیگر، در فرایند یادگیری تأکید بر روابط میان عناصر به‌جای خود عناصر است و ذهن انسان به‌عنوان یک سیستم انطباقی مورد ملاحظه قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها

یادگیری؛ پارادایم پیچیدگی؛ ارتباط‌گرایی

مراجع