روش تحلیل مفهومی در تعیین هدفهای تربیتی از دیدگاه ریچارد پیترز: بیان و نقد

پژوهش نامه مبانی تعلیم و تربیت

مقاله 3، دوره 10، شماره 1 - شماره پیاپی 19، شهریور 1399، صفحه 59-75   

نوع مقاله: پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/fedu.v10i1.84045

نویسنده

طیبه توسلی^*

دانشگاه قم

چکیده

هدف اصلی این پژوهش، شناخت روش تحلیل مفهومی از دیدگاه ریچارد پیترز، دلالت­های آن در تعیین هدفهای تربیتی و همچنین نقد آن در دیدگاههای مختلف فلسفی و تربیتی است. روش پژوهش استنتاجی-نقدی است. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد روش تحلیل مفهوم، اگرچه تاریخی طولانی دارد، نخست در اندیشه­های ویتگنشتاین متأخر مورد توجه قرار گرفته است و فیلسوفان آکسفورد، آن را بسط داده­اند. ریچارد پیترز از این روش در تحلیل مفاهیم اساسی تعلیم و تربیت مانند تعریف مفاهیم، تقسیم تعریف­ها به ضعیف و قوی و تعیین شرط­های لازم و کافی در تحلیل مفاهیم استفاده کرد. همچنین او در تعیین هدف­های تربیتی  بر تعالی نگری، تعیین معیارهای اساسی و  تحلیل دقیق مفهوم هدف تأکید داشت. با گذشت نزدیک به نیم قرن از فعالیت­های پیترز، روش تحلیل مفهومی او در تصورات ذهنی، تعریف مفاهیم، نحوه بیان هدف­های تربیتی و گسترش مؤلفه­های این روش قابل نقد است.  همچنین در حال حاضر تعالی­نگری پیترز در تعیین هدف­های تربیتی از دیدگاههای کلاسیک تعلیم و تربیت به حساب می­آید، چرا که در اندیشه­های پساتحلیلی بیشتر به برساخت­گرایی اجتماعی، تعیین هدف­های منعطف و گوناگونی فرهنگ­ها توجه می­شود.

کلیدواژه‌ها

روش تحلیل مفهومی؛ اهداف تربیتی؛ ریچارد پیترز؛ نقد

مراجع