تغییرات فلور و تنوع گونه‌ای جوامع علف‌های‌هرز مزارع گندم (Triticum aestivum) استان گلستان پس از یک دهه

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 9، دوره 32، شماره 4 - شماره پیاپی 42، 1397، صفحه 553-568   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.v32i4.67754

نویسندگان

معصومه یونس آبادی^{* 1}؛ مهدی مین باش معینی²؛ لیلا حبیبیان¹؛ علیرضا ساوری نژاد¹؛ عبدالعزیز حقیقی¹

¹مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان

²دانشیار، بخش تحقیقات علف‌های هرز، موسسه تحقیقات گیاهپزشکی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران

چکیده

به­منظور شناسایی فلور و بررسی تنوع گونه­ای، کارکردی و ساختار جوامع علف­های­هرز و همچنین بررسی تغییر فلور مزارع گندم استان گلستان طی یک دهه، جمعیت علف­های­هرز در شهرستان­های مختلف استان طی سال زراعی 94-1393 مورد مطالعه قرار گرفت و نتایج با بررسی‌های انجام شده طی دهه گذشته مقایسه گردید. نمونه­برداری­ها به­صورت تصادفی، و در ادامه به روش سیستماتیک و طبق الگوی W انجام شد. در این مطالعه 51 گونه علف­هرز متعلق به 20 خانواده­ی گیاهی شناسایی گردید. بیشترین تعداد گونه به ترتیب در خانواده­های Poaceae (14 گونه)، Fabaceae (7 گونه) و Asteraceae (6 گونه) مشاهده شد. نتایج نشان داد که 43/78 درصد علف­های­هرز یک­ساله، 60/19 درصد چندساله و 96/1 درصد نیز دو­ساله بودند. یولاف ­وحشی مهمترین علف­هرز از باریک­برگان و خردل­وحشی مهمترین علف­هرز از پهن­برگان بود. مقایسه نتایج با گذشته نشان داد که تراکم علف‌های هرز یولاف­وحشی، خردل­وحشی، علف­خونی، چچم، علف­ هفت­بند، شاهتره و سیزاب ایرانی با گذشت زمان افزایش یافته در حالیکه تراکم علف‌های هرز پیچک­بند و یونجه­وحشی به مرور زمان کاهش یافته است. بیشترین تعداد گونه در خان­ببین (26 گونه) و کمترین در کردکوی (8 گونه) مشاهده گردید. بیشترین شاخص تنوع شانون در گنبد (48/2) و خان­ببین (44/2) و کمترین آن در کردکوی (18/1) مشاهده شد. بیشترین شاخص تنوع سیمپسون متعلق به ­کلاله (43/0) و مینودشت (40/0) و کمترین آن متعلق به گنبد (11/0) و خان­ببین (11/0) بود. از نظر درصد یکنواختی و درصد فراوانی علف­های­هرز، شهرستان­های مختلف در 7 خوشه­­ی جداگانه قرار گرفتند.

کلیدواژه‌ها

تراکم؛ فراوانی نسبی؛ فرکانس؛ شاخص سیمپسون و شانون؛ یکنواختی

مراجع