بررسی قابلیت رقابت سویا در شرایط تداخل با تراکم‌های مختلف کنجد ‌شیطانی (Cleome viscosa L.): علف هرز مهاجم در استان گلستان

پژوهش های حفاظت گیاهان ایران

مقاله 11، دوره 32، شماره 4 - شماره پیاپی 42، 1397، صفحه 579-592   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jpp.v32i4.68919

نویسندگان

دورسن امامی کنگر¹؛ آسیه سیاهمرگویی^{* 1}؛ بهنام کامکار¹؛ محبوبه بصیری²

¹دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

²دانشگاه زابل

چکیده

به‌منظور بررسی قدرت رقابتی سویا (رقم دی‌پی‌ایکس) در شرایط تداخل با تراکم‌های مختلف علف‌هرز کنجد شیطانی (صفر، 3، 5، 10، 15، 20، 30 و 45 بوته در متر مربع) آزمایشی در سال زراعی 95-1394 در شهرستان کلاله به‌صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد در مراحل اولیه رشد ارتفاع کنجدشیطانی کمتر از سویا بود؛ اما به تدریج ارتفاع آن افزایش و در انتهای فصل رشد، بیش از سویا بود. حداکثر تجمع ماده خشک سویا در رقابت با کنجد شیطانی کاهش یافت. با توجه به مدل برازش یافته، حداکثر تجمع ماده خشک کنجد شیطانی به طور متوسط در 83 روز بعد از کاشت حاصل شد؛ این در حالی بود که حداکثر تجمع ماده خشک سـویا بسته به تیمار تداخلی بین 53 تا 60 روز تغییر نمود. با افزایـش تراکم علف هرز، حداکثر تجمع ماده خشک سویا در زمان کوتاهتری حاصل شد. حداکثر شاخص سطح برگ سویا در شرایط عدم تداخل 41/6 بود که در 63 روز بعد از کاشت حاصل شد. اما حداکثر شاخص سطح برگ کنجدشیطـانی 96/0 بــود که در 53 روز بعد از کاشت حاصل گردید. همچنین بیشترین درصد شاخص سطح برگ سویا و کنجد شیطانی به‌ترتیب در لایه‌های 20 – 0 و 40 – 20 سانتی‌متر متمرکز بود که نشان‌دهنده موفق‌تر بودن کنجد شیطانی در دریافت نور است. مقدار کاهش عملکرد دانه و بیولوژیک سویا در شرایط ورود اولین بوته علف ‌هرز به ترتیب 39/8 و 94/7 درصد تعیین شد و با افزایش تراکم این علف ‌هرز، عملکرد دانه و بیولوژیک سویا به‌ترتیب به میزان 42/60 و 52/54 درصد کاهش یافت.

کلیدواژه‌ها

توزیع سطح برگ؛ خصوصیات مورفولوژیکی؛ رقابت؛ کاهش عملکرد دانه؛ مدل کوزنس

مراجع