بررسی توان جابجایی ماسه توسط باد در دشت شیله سیستان

آب و خاک

مقاله 7، دوره 29، شماره 1، فروردین 1394، صفحه 139-150   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jsw.v0i0.27260

نویسندگان

سکینه پورمند؛ احمد غلامعلی زاده آهنگر^* ؛ عبدالحمید دهواری

دانشگاه زابل

چکیده

از مهمترین عوامل موثر در شکل گیری تپه های ماسه ای رژیم باد، فراوانی، جهت و مقدار سرعت باد است. مقدار انرژی باد و تغییرات آن در جهات مختلف (رژیم بادی) اثرات زیادی روی مرفولوژی، نگهداری یا تغییر شکل رخساره های فرسایش بادی دارد. در این تحقیق سعی شد با تجزیه و تحلیل آمار باد در دوره آماری (2003-1992)، توسط گلباد و گلماسه نقش رژیم بادی در حجم و جهت انتقال رسوبات مورد بررسی قرار گیرد. مقدار پتانسیل حمل ماسه در منطقه شیله حدود 3439 واحد برداری و جهت نهایی حمل ماسه جنوب شرقی است که با توجه به طبقه‌بندی فرایبرگر و دین (1979) منطقه مورد مطالعه از نظر قدرت فرسایشی باد در کلاس زیاد قرار می-گیرد و دبی حمل ماسه بر اساس معادله لتو-لتو (1978) برابر22/204 کیلوگرم بر متر بر ثانیه می باشد، الگوی وزش باد در تمام فصول سال از جهت شمال غربی تا شمال میباشد، سرعت باد در تابستان حداکثر و در زمستان حداقل بوده و تابستان ناآرامترین فصل سال و زمستان آرامترین فصل سال می باشد. هم چنین بادهای با سرعت بیش تر از 11 متر بر ثانیه در فصل تابستان بیش ترین مقدار و در زمستان کمترین مقدار می باشد. مقدار شاخص همگنی (UDI) برای این منطقه 95/0 می باشد که زمینه را برای ایجاد تپه های عرضی (برخانوئید) فراهم می کند.

کلیدواژه‌ها

رژیم بادناکی؛ پتانسیل حمل ماسه؛ تپه ماسه ای؛ فرسایش بادی؛ جهت حمل ماسه

مراجع

Ahmadi H. 2006. Applied Geomorphology. Volume 4. The desert - wind erosion. Tehran University Press. Tehran.

2- Ahmadi H., and Mesbahzadeh T. 2010. The role of the wind regimes in the flow rate of sediment and sand dunes: A Case Study of Sabzevar. Journal of Geographical Research 3: 101-114. (in Persian)

3- Ahmadi H., and Mesbahzadeh T. 2010. Evaluation of flow rate of and sediment for sand dunes Jask region. Articles Collections of Sixth National Conference on Science and the Fourth National Conference on erosion and sedimentation. 8 and 9 May, Department of Natural Resources. Watershed Engineering, Tarbiat Modarres University, 4: 156-167. (in Persian)

4- Ahmadi H., and Mesbahzadeh T. 2011. Comparison of Sand Drifts Potential Stimating, using momentum method and Fryberger velocity classes method (Case Study: Jask and Kerman). Journal of Soil and Water, 25(1): 11-18. (in Persian with English abstract)

5- Ahmadi H., and Mesbahzadeh T. 2012. Investigation of sand drift potential (case study: Yazd– Ardakan plain). Journal of Agriculture Sciences Technologhy, 14: 919-928. (in Persian with English abstract)

6- Al-Awadhi J.M., Al-Helal A., and Al-Enezi. 2005. Sand drift potential in the desert of Kuwait. Journal of Arid Environment, 63: 425- 438.

7- Bagnold R. A. 1941. The Physics of Blown Sand and Desert Dunes. 265 p. Methuen, London.

8- Ekhtesasi M. R., Ahmadi H., Khalili A., Saremi Naini M.A., and Rajabi M. R. 2006. An application of wind rose, storm rose, and sand rose in the analysis of wind erosion and determining the direction of moving sands (Case Study Area: Yazd- Ardakan Basin). Journal of the Iranian Natural Resources. 59: 531-541. (in Persian with English abstract)

9- Ekhtesasi M. R. 2004. Morphometric study of wind erosion and morpho dynamic facies Yazd- Ardakan and determine the process for the use in models to assess desertification. Tehran University Ph.D thesis. 185 pp.

10- Ekhtesasi M. R., Saremi Naini M.A., and Saremi Naini A. 2005. Sand Rose facade design software, processing power by wind erosion and sediment transport. p. 9. Articles Collections of First National Conference on the wind Erosion. Yazd, Iran. (in Persian)

11- Fryberger S. G., and Lettaue H. 1978. Dune forms and wind regims. p. 137-140. In E. D. Make. (ed.) A Study of Global Sand Seas. United States Geologica Survey Professional Paper 1052.

12- Fryberger S. G., and Dean G. 1979. Dune forms and wind regimes. p. 137-169. In E. D. Mckee. (ed.) A Study of Global Sand Seas. Geological Survey Professional Paper 1052.

13- Fawzia I., Moursy F., Gaber E. I., and Samak M. 2001.Sand drift potential in El-Khanka area. Egypt. Department of Nathural Resources. Institute of African Research and Studies. Cairo University. Giza. egypt. Water, Air and Soil Pollution, 136: 225-242.

14- Identify and set priorities for the implementation of erosion hotspots in country. 2003. Technical Office stabilized sand and desertification, Consulting Engineers green vine. of Forest, Rangeland and Watershed Management, 201 pp.

15- Lettau K., and Lettau H. H. 1978. Experimental and micrometeorological field studies of dune migration. p. 110-114. In H. H. Lettau. and K. Lettau. (ed.) Exploring the Worlds Driest Climates. Institute of Environmental Science Report 101. University of Wisconsin, Madison.

16- Maingut M. 1986. The wind and desertification process in the Saharo-Sahelian and Sahelian regions. p. 210-240. In F. El-Baz. and M. H. A. Hassan. (ed.) Physics of desertification. Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers.

17- Moursy F., Gaber E. I., and Samak M. 2001. Sand drift potential in El– Khanka. Egypt. Water, Air and Soil Pollution, 136: 225-242.

18- Pearce Kim I., and Walker Ian J. 2004. Frequency and magnitude biases in the Fryberger model,with implications for characterizing geomorphically effective winds.Geomorph- ology, 68: 39-55.

19- Refahi H. Gh. 2006. Wind Erosion and Conservation. Tehran University Press, Fourth edition. Tehran. 319 pp.

20- Saqqa W., and Atallah M. 2004. Characterization of the aeolian terrain facies in Wadi Araba Desert. Southwestern Jordan. Geomorphology, 62(1-2): 63-87.

21- Tsoar H. 2005. Sand dune mobility and stability in relation to climate. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 357: 50-56.

22- Wasson R. J., and Hayde R. 1983. Factors determining desert dune type. Nature, 304(5924): 337-339.

23- Wang X., Dong Z., Zhang J., and Chen G. 2002. Geomorphology of sand duns in the Northeast Taklimakan Desert. Geomorphology, 42: 183-195.