ارزیابی اثر کاربری جنگل و مرتع بر فرسایش بینشیاری و برخی ویژگیهای فیزیکی خاک در جنوب شرقی ایران | ||
| آب و خاک | ||
| مقاله 15، دوره 34، شماره 2 - شماره پیاپی 70، 1399، صفحه 455-469 اصل مقاله (1.21 M) | ||
| نوع مقاله: مقالات پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jsw.v34i2.83911 | ||
| نویسندگان | ||
| آرزو شریفی* 1؛ حسین شیرانی2؛ علی اصغر بسالت پور3؛ عیسی اسفندیارپور بروجنی2 | ||
| 1دانشجوی دکترا فیزیک و حفاظت خاک دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان | ||
| 2ولی عصر (عج) رفسنجان | ||
| 3انستیتو inter3GmbH | ||
| چکیده | ||
| فرسایش بینشیاری یکی از انواع مهم فرسایش است که سهم عمدهای در انتقال ذرات ریز خاک بهویژه در مناطق خشک و نیمهخشک دارد. به همین منظور هدف از انجام این مطالعه تعیین حساسیت خاک چهار نوع کاربری اراضی مختلف اطراف شهرستان جیرفت به فرسایش بینشیاری هم به وسیله شبیهسازی باران و هم از طریق تعیین تعدادی از شاخصهای پایداری خاکدانه بود. کاربریهای مورد بررسی شامل مرتع دستخورده، مرتع دستنخورده، جنگل حفاظت شده، و جنگل مصنوعی بود. برای انجام این کار متناسب با میانگین بلندمدت منطقه بارانی با شدت 60 میلیمتر بر ساعت توسط دستگاه شبیهساز باران بر روی خاک ایجاد و فرسایش بینشیاری اندازهگیری شد. سپس شاخصهای پایداری خاکدانه و برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک اندازهگیری شدند. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار ماده آلی، رس و مقاومت کششی، و کمترین مقادیر جرم مخصوص ظاهری، درصد شن و بعد فراکتال در مرتع دستنخورده (پوشش غالب درمنه، گون، یال اسبی و گیس پیرزن) وجود داشت. توزیع اندازه ذرات رسوب در مرتع دستنخورده کوچکتر و در جنگل حفاظت شده بزرگتر بود. همچنین بیشترین غلظت رسوب و بیشترین مقدار فرسایش در مرتع دستخورده وجود داشت. کمترین غلظت رسوب در جنگل مصنوعی و کمترین مقدار فرسایش در جنگل مصنوعی و جنگل حفاظت شده دیده شد. به طور کلی نتایج نشان میدهد که رخداد فرسایش بیشیاری در برخی کاربریها به ویژگیهای ذاتی خاک مانند بافت خاک و در برخی دیگر به شیب زمین بستگی دارد. از طرف دیگر مقایسه مقدار فرسایش و غلظت رسوب نشان میدهد که این دو ویژگی در کاربریهای مورد مطالعه با هم مطابقت دارند. به این معنی که میتوان غلظت رسوب را به عنوان شاخص مقدار فرسایش در نظر گرفت. در مجموع بهترین روش در جهت کاهش فرسایش بینشیاری در منطقه را میتوان انجام اقدامات مدیریتی از قبیل حفظ و احیای پوشش گیاهی دانست که هم ساختمان خاک را بهبود بخشیده و هم فرسایشپذیری آن را کاهش دهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شبیه ساز باران؛ رسوب؛ مقاومت کششی خاکدانه؛ رس قابل پراکنش؛ بعد فراکتال | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 5,902 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 2,660 |
||