ارزیابی کارایی سامانه GLDAS در برآورد تابش سطح روزانه در ایران

آب و خاک

مقاله 18، دوره 34، شماره 2 - شماره پیاپی 70، 1399، صفحه 501-513   

نوع مقاله: مقالات پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jsw.v34i2.82848

نویسندگان

نوشین احمدی باصری^{* 1}؛ علی اکبر سبزی پرور^{* 2}؛ مهرانه خدامرادپور³؛ لوکاس آلادوس آربولداس⁴

¹بوعلی سینا همدان

²دانشگاه بوعلی سینا همدان

³دانشگاه بوعلی سینای همدان

⁴دانشگاه گرانادا، اسپانیا

چکیده

تابش سطح زمین (SSR) به عنوان بزرگترین منبع انرژی در سطح زمین، از پارامتر­های مهم در مطالعات هواشناسی به شمار می‌رود. با توجه به محدودیت­های اندازه‌گیری­های زمینی تابش SSR و اهمیت آن در مطالعات کشاورزی، استفاده از روش­های کم‌هزینه و قابل اعتماد در برآورد تابش در ایران ضرورت دارد. در بیشتر پژوهش‌های انجام شده در‌‌ ایران روش‌های تجربی برآورد تابش SSR مورد بررسی قرار گرفتند که با وجود سادگی، به دلیل در نظر گرفتن تنها تعداد محدودی پارامترهای هواشناسی، گویای دقیقی از تغییرات آن در مقیاس مکانی وسیع با اقلیم‌های گوناگون نیستند. هدف از این پژوهش، ارزیابی تابش SSR استخراج شده از  سامانه GLDAS با استفاده از اندازه‌گیری‌های زمینی در ایران در مقیاس روزانه می‌باشد. بدین منظور تابش SSR برآورد شده توسط سامانه GLDAS و تابش اندازه گیری شده در 24 ایستگاه تابش‌سنجی برای دوره (2015-2012) با یکدیگر مقایسه شدند. نتایج تحقیق نشان داد که با ضریب کارایی بالای 88/0، توافق مناسبی بین عملکرد مدل و تابش سطح زمین اندازه‌گیری شده روزانه در ایران وجود دارد. همچنین نشان داده شد که سامانه GLDAS در شرایط آسمان صاف (ماه‌های گرم سال) نسبت به شرایط ابرناکی (ماه‌های سرد سال)، توانایی بیشتری در برآورد تابش SSR دارد. ارزیابی کارایی مدل در برآورد تابش روزانه سطح زمین در منطقه مورد مطالعه نیز حاکی از این است که سامانه GLDAS در 71 درصد ایستگاه­های مورد بررسی تمایل به کم برآوردگری دارد. همچنین این مدل در ایستگاه­های واقع در اقلیم خشک در مقایسه با مناطق نیمه خشک و ساحلی، برآورد بهتری از تابش سطح زمین در منطقه مورد مطالعه ارائه داد.

کلیدواژه‌ها

ارزیابی؛ ایران؛ تابش سطح زمین؛ مدل GLDAS

مراجع