چندمعنایی ترکیبات "چشم" در زبان فارسی: رویکرد صرف ساختی | ||
| زبانشناسی و گویش های خراسان | ||
| مقاله 5، دوره 11، شماره 2، دی 1398، صفحه 115-140 اصل مقاله (1.04 M) | ||
| نوع مقاله: علمی - پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jlkd.2019.39335 | ||
| نویسندگان | ||
| آوا ایمانی1؛ عادل رفیعی* 2 | ||
| 1استادیار گروه زبانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، همدان، ایران | ||
| 2دانشگاه اصفهان | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش حاضر بررسی ساخت ترکیبات ناماندام "چشم" به عنوان یکی از ناماندامهای فعال فارسی است که در چارچوب صرف ساختی بوی (2010) به تحلیل الگوهای واژهسازی ]چشم-[X و X]-چشم[ میپردازد و تنوعات معنایی، عمومیترین طرحواره ساختی ناظر بر عملکرد این دو الگوی واژهسازی و نیز ساختار سلسلهمراتبی آنها را در واژگان گویشوران فارسی مورد بررسی قرار میدهد. روش پژوهش توصیفی-تحلیلی و دادهها شامل 66 واژه مرکب است که از جستجو در فرهنگ سخن، فرهنگ زانسو، پیکرۀ بیجنخان و جستجوگر گوگل استخراج شدهاند. فرضیه تحقیق این بود که یک طرحواره ساختی عمومی و چندین زیرطرحواره فرعی، ناظر بر ساخت ترکیبات "چشم" هستند و مفهوم "ویژگی متمایزکنندۀ هستار مرتبط با معنای چشم و X" انتزاعیترین همبستگی صورت و معنای قابل برداشت از این دو الگو است. نتایج نشان داد معنای اجزای ساخت و رابطۀ آنها، دانش دایرهالمعارفی، بافت و همچنین استعاره و مجاز مفهومی نقش بسزایی در تعیین معنای واژههای مرکب حاصل دارند و در پایان فرضیۀ پژوهش مبنی بر وجود زیرطرحوارههای مستقل و ساختار سلسلهمراتبی در الگوهای مذکور رد شد؛ چون واژههای مرکب حاصل، صرفاً مواردی از نمونیافتگیهای عینی برگرفته از انتزاعیترین طرحوارههای ساختی ترکیب، یعنی [N-X]A [X-N]A و [N-N]N هستند و نه برگرفته از زیرطرحوارههای واژهسازی متشکل از "چشم". | ||
| کلیدواژهها | ||
| صرف ساختی؛ طرحوارهی ساختی؛ چندمعنایی ساختی؛ ترکیب؛ ناماندام | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,607 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 1,731 |
||