بررسی تطبیقی ساختار روایی افسانۀ «گنبد مشکین» و «صادق» ولتر با تکیه بر مؤلفه های ریخت شناسانۀ ولادیمیر پراپ

پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

مقاله 5، دوره 3، شماره 1 - شماره پیاپی 4، شهریور 1399، صفحه 83-103   

نوع مقاله: پژوهش های زبان و ترجمه فرانسه

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/rltf.2021.32527.0

نویسندگان

عسل درخشان نسب¹؛ محبوبه فهیم کلام^{* 2}؛ محمدرضا محسنی³

¹دانشجوی دکتری، گروه زبان فرانسه، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

²دانشیار، گروه زبان فرانسه، واحد تهران غرب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران (نویسنده مسئول)

³دانشیار، گروه زبان فرانسه، واحد اراک، دانشگاه آزاد اسلامی، اراک، ایران

چکیده

فرانسوا-ماری آروئه مشهور به ولتر از نام‌دارترین فیلسوفان و نویسندگان عصر روشنگری در قرن هجدهم فرانسه است. قصّۀ فلسفی صادق، اولین قصّۀ ولتر، با زبانی ساده و روان مقابلۀ زادیگ، قهرمان داستان، را با سرنوشت نشان می‌دهد. در بخش سوم کتاب، زادیگ با افرادی ملاقات می‌کند که دنبال اسب و سگ گمشدۀ پادشاه هستند. این بخش از قصّه نه تنها از لحاظ موضوعی بلکه به لحاظ ساختار روایت شباهت بسیاری به افسانۀ گنبد مشکین هشت بهشت امیرخسرو دهلوی، شاعر پارسی‌گوی هندوستان دارد. در این حکایت نیز سه شاهزادۀ دانا با ساربان شتر گریخته‌ای روبه رو می‌شوند. هدف از نگارش این مقاله بررسی ساختار روایی این دو اثر ارزشمند در ادبیات فارسی و فرانسه است؛ بدین منظور روش کار ریخت‌شناسانة ولادیمیر پراپ، نخستین محقق در این زمینه مدّ نظر خواهد بود. بنابراین در این پژوهش برآنیم ساختار روایی این دو اثر را بر اساس رویکرد ریخت‌شناسانة پراپ بررسی کنیم تا ببینیم تا چه اندازه‌ای این دو داستان می‌تواند در چهارچوب معین وی قرار گیرد. همچنین وجوه مشترک و متمایز آن‌ها را با الگوی پراپ برخواهیم شمرد. به موازات این امر نگارندگان این مقاله ساختار روایی هر دو اثر را با شیوه علمی نقد پراپ تطبیق، مقایسه و تجزیه‌و‌تحلیل خواهند کرد و شباهت‌ها و تفاوت‌های روایی این دو داستان که برای جذب مخاطب آسیایی و اروپایی در نظر گرفته شده است را بررسی می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

ریخت شناسی؛ خویشکاری؛ روایت؛ قصّه؛ شخصیّت

مراجع