تحلیل بهینگی فرایندهای وقف قرآن

زبانشناسی و گویش های خراسان

مقاله 5، دوره 12، شماره 2 - شماره پیاپی 23، دی 1399، صفحه 127-151   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/jlkd.2021.48510.0

نویسندگان

سیما عوض پور^* ؛ محمود بی جن خان

دانشگاه تهران

چکیده

در این مقاله فرایندهای واجی در محل وقف در چارچوب رویکرد بهینگی موازی بررسی می­شود. واکه­های کوتاه، فارغ از نقش صرفی و نحوی آن، تکواژ نشاته نکره /n/ و حالت فاعلی /u/ و اضافی /i/ در محل وقف حذف می­شوند. واکه افتاده حالت مفعولی /a/ نیز به دلیل رسایی بالا در برابر حذف، مقاومت می­کند و به مورای خالی شده مجاور، پس از حذف تکواژ نکره، گسترده و کشیده می­شود. نشانه مفعولی تنها در مقوله­های اسمی مؤنث مفرد حذف می­گردد که آن نیز با توجه به رتبه­بندی صحیح محدودیت­هایی که مانع هر گونه پسوند تصریفی پس از تکواژ نشانه تأنیث می­شود، قابل تببین است. در این مقوله­های اسمی علاوه بر حذف تکواژهای نشانه نکره و حالت، نشانه تأنیث /t/ نیز نادهانی و تبدیل به [h] می­شود. طبق یافته­های این پژوهش، رتبه­بندی محدودیت­ها از حضور هجای سبک در محل وقف جلوگیری می­کند و فرایندهای حذف و کشش بمنظور تبدیل هجای سبک به سنگین و یا فوق سنگین صورت می­گیرد.

کلیدواژه‌ها

تکواژ تأنیث؛ تکواژ حالت؛ تکواژ نکره؛ مورا؛ وقف

مراجع