مطالعه تطبیقی وظایف نهاد ناظر بیمه‎ای در ایران و کشورهای منتخب

دانشنامه حقوق اقتصادی

دوره 30، شماره 23، شهریور 1402، صفحه 163-185   

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/economlaw.2023.81302.1255

نویسندگان

لیلی نیاکان^{* 1}؛ فاطمه عطاطلب²

¹استادیار، گروه پژوهشی عمومی بیمه، پژوهشکده بیمه، تهران، ایران

²پژوهشگر، پژوهشکده بیمه، تهران، ایران

چکیده

مؤسسات ‏بیمه با جبران خسارت‌های مالی موجب تضمین رشد اقتصاد ملی گشته و تداوم برنامه‌ریزی توسعه‎اقتصادی کشور را میسر می‌سازند. همچنین نقش ویژه‎ای در سیاست‌های پولی و اعتباری کشور ایفا نموده و با تمرکز سرمایه‌های‎ملی به‎صورت حق‌بیمه و ایجاد ذخیره‌های‎فنی، درعمل امکانات بالقوه سرمایه‌گذاری‌های کلان را در مجاری مختلف اقتصادی فراهم‎می‌آورند. نظارت بر عملیات‎بیمه در فرایند رشد و پیشرفت‎اقتصادی حضوری محوری داشته و توسعه عملیات‎بیمه پیوند نزدیکی با کیفیت اعمال نظارت دارد. لذا ایجاد ساختاری که در آن اهداف و عملکردها شفاف و به‌طور مناسب ارائه‏می‏شوند و درمواقع لزوم متناسب با ضعف بیمه‌گر/سیستم اقدام‎می‎کند، حیاتی است.
در این پژوهش، ضمن بررسی مبانی‎نظارت و تنظیم‎گری در صنعت‎بیمه، چارچوب ساختاری و نهادی ناظر بیمه‎ای در کشورهای‎منتخب مطالعه شده و اختیارات و مسئولیت‏های این نهادها در راستای نظارت و تنظیم‎گری موثر بررسی و مقایسه شده‎است.
نتایج نشان‎می‏دهد؛ منطق مقررات‌گذاری در بخش بیمه به‌طور کلی، حمایت از منافع بیمه‌شدگان، ارتقای ثبات‎بازار بیمه و جلوگیری از رفتار نامناسب بیمه‌گران است. نظارت بر عملکرد شرکت‌های‎بیمه در شاخه‌های متعدد فنی، اقتصادی و حقوقی قابل‏طرح است که حوزه‎هایی نظیر کنترل شرایط تأسیس، اعطا و ابطال مجوز فعالیت، سازگاری شرایط‎عمومی بیمه‌نامه‌ها با قوانین، کنترل امور فنی و مالی ازمنظر حقوقی، کنترل نحوه‎پرداخت خسارت‌ها و تصفیه‎حساب‌ها را شامل‎می‎شود. برخورداری از قدرت کافی، حمایت قانونی و منابع مالی؛ برخورداری از استقلال عملیاتی به‎ویژه از نهادهای سیاسی و بیمه‌گران؛ پاسخگویی و شفافیت در کارکردها و اختیارات؛ امکان استخدام، آموزش و حفظ نیروی‎انسانی کافی؛ میزان کارایی ‎بازار و میزان دسترسی به اطلاعات از مهم‎ترین پیش‌شرط‎های اثربخشی‎ نظارت است.

کلیدواژه‌ها

نظارت؛ تنظیم‌گری؛ ساختار؛ استقلال عملیاتی؛ پاسخگویی

مراجع