ارزیابی تحمل لاین‌های امیدبخش لوبیا چیتی (Phaseolus vulgaris Linnaeus) به کنه تارتن دو لکه‌ای (Tetranychus urticae Koch (Acari: Tetranychidae)) در شرایط مزرعه | ||
| پژوهش‌های حبوبات ایران | ||
| دوره 15، شماره 2 - شماره پیاپی 30، دی 1403، صفحه 301-315 اصل مقاله (593.3 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22067/ijpr.2024.86974.1085 | ||
| نویسندگان | ||
| صدیقه اشتری* 1؛ بهروز اسدی2؛ حمید رضا دری2 | ||
| 1بخش تحقیقات گیاهپزشکی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران | ||
| 2بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اراک، ایران | ||
| چکیده | ||
| با توجه به اهمیت کنه تارتن دو لکه‌ای Tetranychus urticae در مزارع لوبیا، تحقیقی به‌منظور شناسایی لاین‌های مقاوم لوبیا از بین لاین‌های امیدبخش لوبیا چیتی (Phaseolus vulgaris Linnaeus) در دست معرفی، نسبت به این آفت انجام شد. برای انجام آزمایش‌ها لاین‌های تیپ یک امیدبخش لوبیا چیتی (21216-KS، 21181-KS، 21538-KS، 21565-KS، 21563-KS، 21602-KS، 21500-KS، 21601-KS، 21600-KS و 21607-KS) و لاین‌های تیپ دو (21573-KS، 21597-KS و 21606-KS) لاین‌های تیپ سه (21255-KS و 21574-KS) به همراه شاهد (حساس صدری) در مزرعه‌ای واقع در ایستگاه ملی لوبیای خمین در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار و به‌مدت دو سال (1401 و 1402) و در دو قطعه (همراه با انجام سم‌پاشی و بدون سم‌پاشی)کشت شد. نمونه‌برداری جهت تعیین مقیاس خسارت (نمره‌دهی) از مرحله ظهور آفت به‌صورت هفتگی تا پایان فصل (اواخر شهریورماه تا اوایل مهرماه) انجام شد. از هر کرت، 10 بوته به‌صورت تصادفی انتخاب و از هر بوته نیز فقط دو برگ یکی از پایین (ارتفاع 20- 15 سانتی‌متر) و دیگری از بالای آن (لاین‌های ایستاده 55- 25، نیمه‌رونده 80-60 و رونده 100-80 سانتی‌متر) انتخاب و نمره‌دهی (براساس مقیاس 6-1) شدند، عملکرد و اجزاء عملکرد لاین‌ها در شرایط وجود کنه و عدم وجود آن مورد بررسی قرار گرفت. بیشترین جمعیت کنه (تخم، مرحله فعال نابالغ و بالغ) در رقم صدری و لاین‌های 21607KS-، 21573KS- و 21597 KS-مشاهده شد. کمترین جمعیت کنه در لاین‌های 21216KS-، 21184KS- و 21255 KS-ملاحظه گردید. لاین 21538KS- بالاترین (2166 کیلوگرم در هکتار) و رقم صدری پایین‌ترین عملکرد (995 کیلوگرم بر هکتار) را داشتند. بیشترین و کمترین درصد کاهش عملکرد نیز به‌ترتیب به‌میزان 24/16 و 88/4 درصد مربوط به رقم صدری و لاین 21538 KS-بود. بیشترین و کمترین مقیاس خسارت (نمره‌دهی) در شرایط بدون سم‌پاشی به‌میزان 06/3 و 56/4 در لاین 21538 KS-و رقم صدری مشاهده گردید. نتایج محاسبه شاخص‌ها نشان داد که بیشترین شاخص بهره‌وری، شاخص میانگین هندسی بهره‌وری متوسط و شاخص تحمل به تنش (حضور کنه) به‌ترتیب در لاین‌های 21538KS- و 21216KS- و کمترین آن در رقم صدری و لاین 21607 KS- مشاهده شد. کمترین شاخص حساسیت به تنش (حضور کنه) به‌ترتیب در لاین‌های 21538KS- و 21216KS- و بیشترین آن در رقم صدری و لاین 21607 KS-مشاهده شد. بنابراین، به‌جهت عملکرد بالاتر، درصد کاهش عملکرد و مقیاس خسارت (نمره‌دهی) پایین‌تر لاین‌های 21538KS- و 21216KS- به‌ترتیب در اولویت اول و دوم جهت کشت در منطقه توصیه می‌شوند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تغییرات جمعیت؛ شاخص‌ها؛ عملکرد؛ مقیاس خسارت | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 114,334 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 146,889 |
||